Benzin uçak biletinden pahallı

02.06.2008

Associated Press (AP) haber ajansının tespitlerine göre, artan petrol fiyatlarının yanı sıra, vergi ve ilave maliyetler, birçok ülkede akaryakıt fiyatlarının daha da yüksek olmasında önemli rol oynuyor.

Haberde, Venezuela gibi petrol ihraç eden ülkelerde, akaryakıtın, sudan ucuz olduğu, ancak Türkiye gibi bazı gelişmekte olan ülkelerde maliyetlerin hızlı bir şekilde arttığı vurgulandı.

Kamu finansmanı açısından, akaryakıt vergilerinin makul düzeylerde olmasının önemine dikkat çekilen haberde, Çin ve Hindistan gibi ülkelerin, tüketiciyi teşvik amacıyla akaryakıt vergisini oldukça düşük tuttukları, ancak artan mali yükün sürdürülemez hale geldiği belirtiliyor.

Bu arada, Rusya gibi petrol zengini ülkelerin, halkın alım gücü düşük olmasına rağmen, kendisinden 6-7 kat gelire sahip ABD ile aynı fiyata benzin sattığına da dikkat çekiliyor.

Haberde, artan akaryakıt fiyatlarının, insanları bisiklet kullanmaya teşvik edeceği de belirtiliyor.

Petrol fiyatları 2004 yılında bu yana dört kat, sadece bu yılbaşı itibarıyla ise yüzde 30 artış gösterdi. Geçen ay varili 135 dolar seviyesine kadar çıkan ham petrol fiyatları, şu an varili 126.27 seviyesinden satılıyor.

Enerji piyasalarındaki en aktif yatırım bankası Goldman Sachs, geçen hafta bu yılın ikinci yarısı için ortalama petrol fiyatı tahminini 107 dolardan 141 dolara çıkarmıştı.

Goldman Sachs, bu ay başında, petrolün varil fiyatının 2010 yılına kadar 200 dolar olabileceğini de açıklamıştı.

PETROL FİYATLARI NEDEN ARTIYOR?

Uluslararası Enerji Ajansı'na göre (IEA), enflasyona ayarlandığında petrol fiyatları, 1979 yılındaki İran İslam Devrimi'nden bir yıl sonra Nisan 1980'de 101.70 dolarla zirve yapmıştı.

Petrol fiyatlarının yükselmesinde şu etkenler rol oynuyor:

Doların değerinin düşük olması:
ABD dolarının diğer önemli para birimleri karşısında değerinin düşmesi, dolar varlıklarını nispeten ucuz olarak gören yatırımcıları petrol gibi diğer emtia alımlarına yönlendirdi.

Doların değerinin düşmesi Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) gelirlerinin satın alma gücünü düşürdü ve dolar kullanmayan bazı tüketicilerin satın alma gücünü artırdı.

OPEC petrol bakanları her ne kadar petrol fiyatları rekor seviyelerde yükselse bile, enflasyon ve doların bunun etkisini yumuşattığını söylüyor. Bazı uzmanlar yatırımcıların petrolü zayıf dolara karşı korunma amaçlı olarak kullandığını belirtiyor.

Fonlar:
ABD Merkez Bankası'nın (FED) geçen yıl ağustos ayının ortasından itibaren faiz oranlarını düşürmesi ve kredi krizinin etkilerini hafifletmek için merkez bankalarının mali piyasalara milyarlarca dolar pompalaması, petrol ve altın fiyatlarını artırdı.

Emeklilik ve hedge (yüksek riskli) fonlardaki yatırımların petrol dahil diğer emtiaya yönelmesi petrol fiyatlarını yükseltti.

Talep:
Petrolde daha önce fiyatlar arza ilişkin kaygılar yüzünden artarken, şu anda fiyatların yükselmesinde dünyanın en fazla petrol tüketen ülkeleri ABD ve Çin'in petrole olan talebinin büyük etkisi bulunuyor.

2004 yılındaki ani yükselişten sonra azalan küresel petrol talebi büyümesi artış eğilimini sürdürürken, yüksek fiyatların şimdiye kadar ekonomik büyüme üzerinde sınırlı etkisi oldu.

OPEC'in arzı sınırlaması:
Dünya petrolünün üçte birinden fazlasını üreten OPEC'in, fiyatların düşmesini engellemek için 2006 yılının sonunda petrol üretimini azaltmaya başlaması da fiyatların düşmesini engelledi.

Geçen yıl aralık ayındaki toplantıda günlük üretim kapasitesini değiştirmeme kararı alan OPEC, tüketici ülkelerin daha fazla petrol üretmesi çağrılarına rağmen, piyasadaki petrol arzının yeterli olduğunu ifade ediyor. OPEC'in 9 Eylül'de toplanması bekleniyor.

Nijerya - İran - Irak:
Dünyanın 8'inci büyük petrol üreticisi Nijerya'da petrol üretimi, petrol endüstrisine yönelik saldırılar nedeniyle Şubat 2006'dan bu yana kesintiye uğruyor. Petrol şirketlerine göre, saldırılar ve sabotaj nedeniyle Nijerya'nın günlük 559 bin varil petrol üretimi durdu.

Dünyanın 4'üncü büyük ihracatçısı İran'ın, nükleer programı nedeniyle Batılı ülkelerle yaşadığı gerginlik, petrol tüketicilerinin İran'ın petrol arzına ilişkin kaygılarını artırıyor.

Irak'ın yıllardır süren ambargo, savaşın ardından bitmek bilmeyen çatışmalar ve yeterli yatırım olmaması nedeniyle petrol endüstrisinden tam verim alamaması da fiyatların artmasında etkili oluyor.

OPEC'in petrol üretimi:
Bu arada OPEC'in mayıs ayında petrol üretiminin günlük 700 bin varil artmasının beklendiği bildirildi.

Uluslararası tanker izleme şirketi Petrologistics'den Conrad Gerber, nisan ayında günlük 31.7 milyon varil petrol pompalayan OPEC'in 13 üyesinin bu ay günlük 32.4 milyon petrol üretmesinin beklendiğini söyledi.

Petrol üretiminde güçlü bir sıçrama olduğunu belirten Gerber, Irak'ın iyi bir ihracat performansı olduğunu belirtti. Irak'ın, Kerkük'ten ihracatının artması nedeniyle günlük petrol üretiminin 280 bin varil artışla günlük 2.57 milyon varile çıkacağının tahmin edildiği belirtildi.

OPEC'in en büyük petrol üreticisi Suudi Arabistan'ın mayıs ayı üretiminin, nisan ayına göre günlük 200 bin varil artışla günlük 9.3 milyon varile çıkması bekleniyor.

Gerber, Nijerya'nın petrol üretiminin günlük 200 bin varil yükselişle günlük 2.05 milyon varil olmasının öngörüldüğünü ifade etti.

İran'ın da mayıs ayında petrol üretiminin günlük 100 bin varil artışla günlük 3.65 milyon varil olacağı tahmin ediliyor.

Kaynak: İNTERNETHABER

---